Artykuły

Perfekcjonizm ma swoje ciemne strony

Perfekcjonizm jest często postrzegany jako pozytywna cecha, która zwiększa szanse na sukces. Jednakże może prowadzić do samobójczych myśli lub zachowań, które niewątpliwie utrudnią osiągnięcie wytyczonych celów. Powoduje stres, niepokój, depresję i inne problemy ze zdrowiem psychicznym. Osobom, które dążą do doskonałości z powodu poczucia nieadekwatności lub porażki, z pewnością pomoże rozmowa z terapeutą.

Co się kryje pod słowem perfekcjonizm?
Perfekcjonizm jest często definiowany jako potrzeba bycia lub wydawania się doskonałym, a nawet przekonania, że osiągnięcie doskonałości jest możliwe. Zwykle jest postrzegany jako pozytywna cecha, a nie wada. Ludzie mogą używać terminu „zdrowy perfekcjonizm”, aby opisać lub uzasadnić perfekcjonistyczne zachowanie.

Czy jesteś perfekcjonistą?
Osoby, które są perfekcjonistami, mogą odczuwać potrzebę ciągłego dążenia do doskonałości, w tym:
• Nie mogą wykonać zadania, jeśli nie wiedzą, że potrafią to zrobić doskonale.
• Postrzegają produkt końcowy jako najważniejszą część każdego przedsięwzięcia. W rezultacie mogą mniej skupiać się na procesie uczenia się lub wykonywaniu zadania najlepiej, jak potrafią.
• Nie postrzegają zadania jako ukończonego, dopóki wynik nie będzie doskonały zgodnie z ich standardami.

Perfekcjonizm i jego konsekwencje
Na rozwój perfekcjonizmu może wpływać wiele czynników. Oto kilka przykładów:
• Częsty strach przed dezaprobatą ze strony innych lub poczucie niepewności i nieadekwatności.
• Problemy ze zdrowiem psychicznym, takie jak lęk lub zaburzenia obsesyjno-kompulsywne (OCD). Chociaż stwierdzono istnienie korelacji między OCD a perfekcjonizmem, nie wszyscy ludzie z perfekcjonizmem mają OCD i nie wszyscy ludzie z OCD są perfekcjonistami.
• Posiadanie rodzica, który zachowuje się perfekcjonistycznie lub wyraża dezaprobatę, gdy wysiłki ich dzieci nie prowadzą do doskonałości. Niektórzy rodzice mogą zachęcać swoje dziecko do odniesienia sukcesu w każdej dziedzinie lub narzucać mu doskonałość w stopniu, który można uznać za nadużycie.
• Niepewne wczesne przywiązanie. Ludzie, którzy w młodości mieli kłopotliwą więź z rodzicami, mogą mieć trudności z uspokojeniem się jako dorośli. Mogą mieć problem z zaakceptowaniem dobrego wyniku jako dobrego, jeśli nie jest on doskonały.
• Ludzie z historią wielkich osiągnięć czasami odczuwają przytłaczającą presję, aby dorównać swoim wcześniejszym osiągnięciom. To często prowadzi ich do perfekcjonistycznego zachowania. Dzieci, które są często chwalone za swoje osiągnięcia, z wiekiem mogą odczuwać presję, aby osiągać sukcesy, co może również powodować tendencje perfekcjonistyczne.

Jeśli czujesz, że możesz mieć cechy perfekcjonizmu, które powodują codzienne cierpienie, wiedz, że perfekcjonistyczne zachowanie i nawyki można zmienić. Możesz nauczyć się zdrowszego podejścia do swoich celów i standardów z pomocą zaufanego, współczującego terapeuty.

Jak radzić sobie ze stresem?

   Wraz z rozwojem pandemii COVID-19 nasze życie zostało wstrzymane. Ograniczenia w podróżowaniu, zamykanie szkół i miejsc pracy a także wymóg utrzymania dystansu społecznego w naturalny sposób przyczyniły się wyższego poziomu izolacji. Obawy o finanse wielu gospodarstw domowych czy niedobory żywności stały się dodatkowym stresorem już zaniepokojonej i wrażliwej populacji. Czy może mieć to wpływ na nasze zdrowie psychiczne? Niestety tak.

Stresujące doświadczenia narażają nas na większe ryzyko nie tylko złego stanu zdrowia fizycznego, ale także psychicznego. Objawiać się to może wyższym poziomem nerwowości, poirytowania, niepokojem czy też przygnębieniem. Sen, który jest naturalnym regulatorem naszego ciała, może wówczas zostać zakłócony. Tym samym, w wyniku niewyspania, organizm będzie odczuwał większe zmęczenie czy rozdrażnienie.
Żyjemy tu i teraz, dlatego bardzo ważne jest, abyśmy nauczyli się chronić nasze zdrowie psychiczne w tej trudnej oraz ciągle zmieniającej się sytuacji. Co możemy zrobić? Oto kilka wskazówek.

1. Stwórz harmonogram dnia, w którym określisz stałe pory wstawania, jedzenia oraz czas poświęcony na higienę. Podstawowe czynności z pozoru mogą wydawać się bez znaczenia – nic bardziej mylnego. Wszystkie razem tworzą strukturę i plan, a on daje nam bezpieczeństwo, które ostatnio zostało zachwiane.

2. Sen – naturalne lekarstwo. Wystarczająca liczba jego godzin nie tylko wspomaga układ odpornościowy, ale także pozwala lepiej radzić sobie ze stresem i regulowaniem emocji.

3. Sprawiaj sobie codziennie przyjemność. Posłuchaj ulubionej piosenki, obejrzyj film, na który nigdy nie było czasu, porozmawiaj z osobą, którą lubisz. Nawet piętnaście minut na przyjemności może podnieść Cię na duchu.

4. Dbaj o swoje ciało. Wysiłek fizyczny korzystnie wpływa na nasz układ immunologiczny, a tym samym na poziom odporności organizmu. Najważniejszy jest umiar i zdrowy rozsądek. Nadmiar powoduje przeciążenie, a tego byśmy nie chcieli.

5. Jeżeli jest Ci trudno, czujesz, że potrzebujesz wsparcia, nie wahaj się zwrócić o pomoc. Znajdź odpowiednią osobę, która będzie mogła Cię wysłuchać. Nie musisz już wychodzić z domu, by spotkać się z terapeutą, wiele sesji odbywa się online. Rozmowa z drugim człowiekiem może okazać się lekarstwem na problemy, z którymi się mierzysz.

Kiedy człowiek stawia opór

Mówi się, że zmiana jest jedyną stałą w życiu człowieka. O ile ludzie chcą, aby komfortowe warunki pozostały takie same, rzadko są w stanie zatrzymać bieg wydarzeń. W szybko rozwijającym się świecie biznesu każdego dnia nowe technologie i trendy otwierają nowe perspektywy, by człowiek mógł odnieść sukces. Jednak nieznane możliwości, które pojawiają się wraz ze zmianą, mogą być przerażające. Przetrwanie w tym środowisku wiąże się z nauką szybkiego dostosowywania się do zmiany.

Czym jest opór?

Opór jest stanem emocjonalnym, który można zaobserwować np. podczas terapii. Opór w psychologii odnosi się do każdego sprzeciwu wobec procesu terapeutycznego. To sposób na odpieranie sugestii, nawet tych, które mogą pomóc w rozwiązaniu problemów ze zdrowiem psychicznym lub emocjonalnym. Czasami ktoś mówi sobie, że nie jest gotowy lub wyjaśnia, że terapeuta nie rozumie całej historii. Niezależnie od formy, opór jest obroną ego na poziomie podświadomości.
Odporność na zmiany jest niechęcią do przystosowania się do zmienionych okoliczności. Może być ukryta lub jawna, zorganizowana lub indywidualna. Osoba może zdawać sobie sprawę, że nie lubi lub nie chce zmiany i tym samy stawia jej opór publicznie.

Jak wygląda opór wobec zmian?

Nasze ciało naprawdę wie, że coś trudnego pojawia się (nieprzyjemne doświadczenie emocjonalne), zanim świadomie zarejestruje to umysł. Jest to najbardziej aktualne źródło informacji na temat tego, jak się czujemy. Tak więc prawdopodobnie opieramy się trudnemu uczuciu, zanim jeszcze uderzy ono w naszą świadomość.

Uzyskanie odporności na opisanie fizjologicznych i psychologicznych reakcji na zmianę, które przejawiają się w określonych zachowaniach można podzielić na poszczególne kategorie:

• Emocja – strach, strata, smutek, złość, niepokój, frustracja, depresja, skupienie się na sobie
• Brak zaangażowania – cisza, unikanie, ignorowanie komunikacji, obojętność, apatia, niskie morale
• Wpływ na pracę – zmniejszona produktywność / wydajność, niezgodność, absencja, błędy
• Działania – konflikt, kłótnie, sabotaż; apodyktyczne, agresywne lub bierne/ agresywne zachowanie
• Unikanie – ignorowanie zmiany, powrót do starych zachowań, zrzeczenie się odpowiedzialności
• Budowanie barier – wymówki, kontr-podejścia, tajemnica, załamanie zaufania
• Controlling – zadawanie wielu pytań, wpływanie na wyniki, obrona obecnego stanu

Jak poradzić sobie z niechęcią do zmian?

Oto kilka wskazówek:
• znajdź siłę w swoim oporze,
• zapytaj siebie, czemu się opierasz?,
• uświadom sobie, że nie boisz się zmian, tylko boisz się ich utraty,
• poszukaj czego możesz się teraz nauczyć, aby przywitać zmiany w przyszłości,
• rozważ korzyści wynikające ze zmiany.

Otwartość i elastyczność mogą być czynnikami wspierającymi w procesie adaptacji do zmian, które na nas czekają. Podążanie za czymś nowym, nieznanym lub akceptowanie zmiany zamiast próby jej kontrolowania zmniejsza opór i pozwala nam postawić hipotezę, że zmiana to dobra rzecz. Jeżeli jednak wszystkie próby zawiodą, warto zwrócić się o pomoc do specjalisty.

Nabywamy lub dziedziczymy. Poznajmy tajniki traumy

Trauma to doświadczenie w życiu człowieka, które powoduje poważne szkody fizyczne, psychiczne czy emocjonalne. Wzbudza niepokój oraz poczucie utraty kontroli nad sytuacją. Objawia się trudnościami związanymi ze snem, zagubieniem, nagromadzeniem natrętnych myśli lub wycofaniem się z bliskich relacji. U dzieci zaś skutkuje unikaniem szkoły, bólem brzucha, problemami związanymi ze snem, jedzeniem, a nawet wybuchami złości.

Osoby doświadczające traumy zazwyczaj odczuwają szereg emocji zarówno bezpośrednio po zdarzeniu, ale także po dłuższym czasie. Uraz może także powodować objawy fizyczne takie jak: drżenie kończyn, płacz, zwiększone tętno oraz przyspieszony oddech. Utrzymujący lub nasilający się stan po stresującej sytuacji negatywnie wpływa na nasze samopoczucie. W najgorszym z możliwych scenariuszy uraz może przekształcić się w zaburzenie zdrowia psychicznego zwane zespołem stresu pourazowego (PTSD).

Zespół stresu pourazowego (PTSD)
PTSD przeszkadza w codziennym życiu oraz utrzymaniu relacji z najbliższymi. Objawy związane z chorobą obejmują silny niepokój, retrospekcje i uporczywe wspomnienia zdarzenia. Pojawiać się również mogą zachowania mające na celu unikanie myślenia o traumatycznym doświadczeniu – jego czynnikach oraz braku chęci odwiedzania miejsca zdarzenia. Leczenie PTSD to długi proces, ale zazwyczaj skuteczny. Pozwala dotkniętym osobom poprawić jakość ich życia.

Trauma w dzieciństwie
Badania wskazują, że grupą szczególnie podatną na urazy są dzieci. Ich mózgi rozwijają się wraz z procesem dojrzewania. Podczas trudnych wydarzeń doświadczają silnych emocji, a ich ciała uwalniają hormony związane ze stresem i strachem. Ten rodzaj traumy może zakłócić prawidłowy rozwój mózgu. W rezultacie znacząco wpłynie na rozwój emocjonalny, zdrowie psychiczne, fizyczne i zachowanie dziecka. Poczucie strachu i bezradności może utrzymać się aż do dorosłości. Naraża to osobę na znacznie większe ryzyko skutków przyszłej traumy.

Trauma pokoleniowa
Każdy z nas jest podatny na traumę pokoleniową, ale istnieją określone populacje, które są szczególnie wrażliwe ze względu na swoją historię. Nadużycia na tle religijnym, rasizm czy ubóstwo są na tyle traumatycznymi doświadczeniami, że powodują nieodwracalne zmiany genetyczne w naszym organizmie. Warto zadać sobie pytanie, w jaki sposób wydarzenia w życiu człowieka mogą zmienić sposób wyrażania DNA? Jak kolejne pokolenia mogą przejąć nasze doświadczenia? Proces ten wyjaśnia epigenetyka zajmującą się dziedzicznymi mechanizmami ekspresji genów, które nie są zależne od zmian w sekwencji DNA. Małe chemiczne znaczniki są dodawane lub usuwane z naszego DNA w odpowiedzi na zmiany w środowisku, w którym żyjemy. Zatem oprócz genów dziedziczymy także pozagenowo pamięć o lęku, różne zaburzenia psychiczne lub skłonność do chorób somatycznych. Stres, agresja, lęk, trauma, toksyny czy też leki odciskają się piętnem na następnych pokoleniach. Przykładem potwierdzającym traumę pokoleniową mogą być:
• rodziny żydowskie, które w okresie drugiej wojny światowej traktowane były jako margines społeczeństwa – utraciły całe swoje rodziny,
• afroamerykanie w Stanach Zjednoczonych i pokoleniowy problem niewolnictwa, rodziny dotknięte katastrofami, takimi jak tsunami w Azji w 2004 roku,
• osoby, które były świadkiem ataku na Word Trade Center w 2011 r. i straciły swoich najbliższych.
Będą oni w grupie wysokiego ryzyka, pozostawiając po sobie ślad historii.

Przejawy traumy pokoleniowej
Objawy traumy pokoleniowej mogą obejmować nadmierną czujność oraz problemy z poczuciem własnej wartości i pewności siebie. Trauma może prowadzić do dysfunkcji układu odpornościowego – takiego, który jest albo zbyt pobudzony, albo niewystarczająco aktywny. Skutkuje również większą liczbą chorób autoimmunologicznych lub mniejszą odpornością organizm.

Jak powstrzymać traumę pokoleniową?
Poczucie bezpieczeństwa jest najważniejszym, jak nie najistotniejszym, aspektem naszego zdrowia psychicznego. Dorastając w rodzinie, która nie daje nam oparcia, bezpieczeństwa, ciepła oraz miłości, walka z pokonaniem osobistej czy rodzinnej traumy będzie jeszcze trudniejsza. Jednym z zadań terapii jest zagwarantowanie poczucia bezpieczeństwa klientowi oraz budowanie relacji opartej na empatii i bezwarunkowej akceptacji myśli, uczuć czy doświadczeń. Ważne, by pomóc klientowi w pełni zrozumieć znaczenie jego traumy, by poradził sobie z nią na swój sposób, a w przypadku traumy pokoleniowej, nie traktował jej w kontekście stworzonego przez siebie problemu, tylko oddziedziczonego po przodkach.